Atrakcje-Turystyczne.com

Peru

Obszar 1281,2 tys. km2; 23 departamenty, 1 prowincja; 21,6 min ludności; 165 osób na 1 km2; stolica Lima (5330 tys. mieszkańców)

68,9% ludności miejskiej; większe miasta (tys.): Areąuipa (447), Callao (441), Trujillo (354); Metysi 38%, Indianie 46%, biali 12%, Murzyni, Japończycy, Chińczycy 4%; język hiszpański i Keczua; katolicy 96%; grunty orne i plantacje 2,9%, lasy 54,4% (1985); struktura zatrudnienia: rolnictwo i leśnictwo 35,2%, przemysł i budownictwo 18,3%, usługi 46,5%; na 100 km2: 4,4 km dróg, w tym 0,5 km o nawierzchni twardej, 0,2 km linii kolejowej; waluta: 1 inti = 1000 soli.

Peru, trzeci pod względem powierzchni kraj Ameryki Południowej, leży w północno-zachodniej części tego kontynentu. Andy - biegnące z północo-zachodu na południowy-wschód - dzielą ten kraj na trzy wielkie jednostki fizycznogeograficzne: Costa (wybrzeże), Sierra (góry systemu andyjskiego), Montania (przedgórza oraz równiny wschodnie).
Wybrzeże peruwiańskie, stanowiące wąski pas o szerokości od 50 do 70 km, ciągnie się na przestrzeni ok. 1900 km. W części północnej jest to płaska równina, pokryta częściowo piaskami wydmowymi (pustynia Sechura), w części środkowej spotykamy terasy morskie porozcinane dolinami rzek, a na południu wzdłuż wybrzeża ciągnie się pas wzniesień (1780 m n.p.m.) opadający ku morzu stromą krawędzią. Andy na terytorium Peru tworzą trzy wyraźnie wyodrębniające się łańcuchy górskie (Kordyliera Wschodnia, Kordyliera Środkowa, Kordyliera Zachodnia), oddzielone dolinami rzek Marańon (1280 km) i Huallaga (1126 km). W północnej części łańcuchy te schodzą się w jednolity monolit skalny o szerokości ok. 250 km, w obrębie którego wyróżnia się kilka wysokich pasm, a wśród nich Cordillera Blanca z najwyższym szczytem Peru - Huascaran 6768 m n.p.m. Na południu Andy osiągają szerokość blisko 800 km, tworząc w centralnej części rozległy płaskowyż Altiplano. Duże powierzchnie zajmują tam młode pokrywy lawowe, rozpościerające się u stóp czynnych i wygasłych wulkanów (Coropuna 6377 m n.p.m., Ampato 6288 m n.p.m., Misti 5842 m n.p.m.). W głębi płaskowyżu, przy granicy z Boliwią, na wysokości 3812 m n.p.m. leży jezioro Titicaca, największy naturalny zbiornik wodny w Ameryce Południowej.
Wschodnie zbocza Kordyliery Wschodniej, opadające łagodnie w kierunku przedgórza Andów, łączą się z peruwiańską częścią Niziny Amazonki, tworząc trzecią wielką jednostkę kraju - Montania. Region ten, zajmujący blisko 60% powierzchni Peru, porośnięty wiecznie zielonym i wilgotnym lasem równikowym, poprzecinany jest szerokimi, meandrującymi dolinami rzek (Ucayali - 1500 km) i często zmieniającymi bieg strumieniami.
Podobnie jak rzeźba, również bardzo zróżnicowany jest klimat Peru. Pas nadbrzeżny, leżący w strefie klimatu zwrotnikowego, a pozostający pod wpływem chłodnego pacyficznego Prądu Peruwiańskiego, charakteryzuje się klimatem stosunkowo chłodnym (śr. temp. miesięczne od 16 do 27°C) i bardzo suchym (roczna suma opadów nie przekracza 250 mm). Poza wilgocią z mgieł (gama), które pokrywają większość obszaru w porze zimowej, prawie nigdy nie występują tu opady w ilościach wymiernych. Zupełnie odmienne warunki klimatyczne przedstawia region Montania, gdzie roczna suma opadów przekracza 2500 mm, a średnia temperatura roczna nie spada poniżej 20°C. W Andach występuje klimat górski, suchy, o silnie wykształconej piętrowości klimatycznej. Opady roczne wahają się od 1000 mm w części północnej do 600 mm na południu.
Lasy zajmujące ponad 50% powierzchni Peru występują głównie we wschodniej części kraju. Andy, w zasadzie bezleśne, porastaroślinność wysokogórska, ze znacznym udziałem kserofitów.
W okresie prekolumbijskim - zarówno na piaszczystym wybrzeżu, jak i w wysokich górach - rozwijały się stare cywilizacje indiańskie, z których kultura Chavin (900-200 r. p.n.e.) uważana jest za kulturę-matkę następnych cywilizacji starożytnego Peru. Kult Chavin, z okazałymi świątyniami (Chavin de Huantar, Condorhuasi), kamiennymi rzeźbami i charakterystycznym stylem ceramiki, rozpowszechnił się w całym północnym i środkowym Peru. W połowie pierwszego tysiąclecia ukształtowały się dwie inne kultury, Nazca i Mochica, które pozostawiły po sobie przede wszystkim wspaniałą ceramikę. Między VII a XI w. zawładnęły Peru dwa wielkie imperia, Huari na północy i Tiahuanaco na południu. Z okresem tym wiąże się rozkwit monumentalnej architektury, m.in. Brama Słońca i Świątynia Qalasasaya w Tiahuanaco (ob. Boliwia), bogato polichromowanej ceramiki, tkactwa i metalurgii. Po ich upadku kraj podzielił się na szereg drobnych, regionalnych państw, z których Chimu, z potężną stolicą Chan-Chan, zdominowało północną część wybrzeża (XII-XIII w.). W pierwszej połowie XV w. większość państewek podbili Inkowie, tworząc rozległe scentralizowane państwo ze stolicą w Cuzco. W okresie rozkwitu imperium, za panowania Huayna Capacś (1493-1525 r.) obejmowało ono obszar Ekwadoru, Peru, Boliwii oraz północnego Chile i północno-zachodniej Argentyny. W sztuce Inków, którą cechuje duża oryginalność form, znalazły wyraz wpływy wcześniejszych kultur peruwiańskich, a zwłaszcza Chimu i Tiahuanaco. Szczególnie charakterystyczna jest architektura monumentalna, którą reprezentują m.in. świątynie w Machu Picchu, Pachacamac, Picsa, twierdze obronne Sacsayuamśn, Pucaran, Ollantaytambo, pałace w Cuzco oraz inne budynki kultowe, w tym klasztor dziewic na wyspie Coati na jeziorze Titicaca (Boliwia). Dużą wartość artystyczną przedstawiają ponadto wyroby z metali szlachetnych, oraz ceramika i tkactwo.
Na początku XVI w., kiedy oddziały Francisco Pizarro wkroczyły do Peru (1532 r.), imperium Inków znajdowało się w stanie wojny domowej, co niewątpliwie ułatwiło najeźdźcom podbój tego kraju. W ciągu zaledwie sześciu lat potęga Inków została złamana i w 1542 r. na gruzach ich państwa Hiszpanie założyli wicekrólestwo, które przetrwało do początków XIX w. W okresie tym Peru było głównym ośrodkiem kolonii hiszpańskich w Ameryce Południowej, a Lima stolicą wice królestwa. Fala rewolucyjna, która ogarnęła Amerykę Południową w pierwszych latach XIX w. dotarła do Peru stosunkowo późno a walki powstańców z rojalistami trwały niedługo. W 1821 r. proklamowana została niepodległoś kraju.
W okresie zależności od korony hiszpań skiej Peru było, obok Meksyku, najważniejszym ośrodkiem promieniowania kultury iberyjskiej w Ameryce Łacińskiej. W XVII w ukształtował się tu tzw. styl kolonialny, łączący w sobie elementy sztuki hiszpańskiej z tradycjami sztuki indiańskiej. Budowle sakralne tego okresu charakteryzuje wydłużona fasada z dwoma masywnymi wieżami i bogata dekoracja rzeźbiarska w portalach - świątynie w Limie, Cuzco, Arequipie. W architekturze świeckiej dominował typ budowli dwupiętrowej z arkadowym patiem oraz malowniczymi loggiami i balkonami (m.in. pałac Pizarra w Cuzco).

Regiony turystyczne
Peru, kraj o bardzo zróżnicowanym środowisku naturalnym i dużych walorach antropogenicznych, ma kilka bardzo interesujących regionów turystycznych, które są - lub w niedalekiej przyszłości będą - ważnymi centrami ruchu turystycznego w Ameryce Południowej. Do najważniejszych należą: Lima, Cuzco-Machu Picchu, Arequipa, góry Cordillera Blanca, jezioro Titicaca oraz Montania. Interesujące są również stare miasta kolonialne, jak: Cajamarca, Ayacucho, Trujillo (w pobliżu ruiny stolicy państwa Chimu - Chan-Chan), Piura oraz Nazca, gdzie na leżącym w pobliżu płaskowyżu zachowały się bliżej nie zbadane, tajemnicze ogromne rysunki zwierząt i figur geometrycznych. Ważnymi ośrodkami turystycznymi są ponadto uzdrowiska peruwiańskie: Jesus, Yura, So-cosani (departament Arequipa), Chamos, Monterey (Ancash), Los Bańos del Inca (Cajamarca) oraz Churin - jedno z największych w Ameryce Południowej, położone w dolinie rzeki Haura u podnóża Pachangara (2286 m n.p.m.).

Lima (135 m n.p.m.) założona przez Francis-ca Pizarro w 1535 r. leży nad rzeką Rimac u wybrzeży Oceanu Spokojnego. Przez blisko trzy wieki była stolicą hiszpańskiego wicekrólestwa Peru oraz głównym ośrodkiem politycznym i kulturalnym zachodniej części Ameryki Południowej (uniwersytet San Marcos z 1551 r.). Z okresu kolonialnej świetności miasta zachowały się liczne, zwłaszcza sakralne zabytki architektoniczne, skupione w większości w staromiejskiej dzielnicy Limy. Do najważniejszych należą kośdoły i klasztory: San Francisco (1669-74 r.) uważany za najwybitniejsze dzieło baroku peruwiańskiego, Santo Domingo (1773-76 r.), San Agustin (1650-1720 r.), oraz katedra (1555-1746) z grobem założyciela miasta, świeckie budownictwo reprezentują liczne domy kolonialne z pięknymi patiami i balkonami - Casa de Allaga, Casa de Oquendo, Casa de Torre Tagle, Casa de los Pilatos. Wśród kościołów Limy szczególne miejsce zajmuje sanktuarium Santa Rosa (1728 r.) - miejsce pielgrzymek, których kulminacja przypada na 31 sierpnia. Z okresu prekolumbijskiego najcenniejszym zabytkiem są ruiny preinkaskiego miasta Pa-chacamac, leżącego około 30 km na południe od stolicy. Podstawowym terenem wypoczynkowym Limy jest wybrzeże pacyficzne, gdzie na odcinku ok. 60 km ciągną się piaszczyste plaże z licznymi kąpieliskami. Do najważniejszych należą, jeszcze w granicach metropolii
- Miraflores, Las Cascadas, Agua Dulce i La Herraduna (tworzące tzw. wybrzeże Costa Verde) oraz usytuowane na południu od stolicy - Conchan, Punta Hermosa i San Bartolo.

Cuzco - Machu Picchu
Cuzco, wielkie centrum cywilizacji inkas-kiej, założone zostało ok. 1200 r. w dolinie Vilcanota (3300 m n.p.m.). Szczyt rozwoju osiągnęło w XV w. za panowania Inki Pacha-cutiego (1438-71 r.), kiedy to wzniesiono w mieście licznie świątynie, pałace i inne okazałe budowle2. W pierwszych latach hiszpańskiego podboju (konkwisty) podczas powstania Manco Capaća II, Cuzco zostało spalone przez Indian i ograbione przez hiszpańskich najeźdźców. Odbudowane ponownie, stało się w XVII i XVIII w. ważnym ośrodkiem kulturalnym wicekrólestwa Peru, skąd promieniowały oryginalne rozwiązania
architektoniczne, szczególnie barokowe. Najokazalej prezentują się one w portalu katedry (1651-54 r.) i fasadzie kościoła Towarzystwa Jezusowego, tzw. Compania (1651 -68). Okres kolonialny reprezentują ponadto: klasztory Merced (1651-69 r.), San Francisco (1534-1692 r.), pałac Pizarra (XVI w.), oraz liczne kościoły z XVII i XVIII w. Pozostałością budowli inkaskich są obecnie w większości podmurowania budynków kolonialnych. Na granitowych blokach legendarnej Świątyni Słońca - Coricancha wznosi się kościół Santo Domingo, a na fundamentach pałacu Inca Roca powstał pałac arcybiskupi, dziś muzeum Sztuki Sakralnej. W pobliżu miasta znajdują się ruiny inkaskich twierdz: Sacsayhuaman i Pucara oraz amfiteatr poświęcony bogu Viracocha w Kenco. Szczególnie imponująco przedstawiają się zbudowane  z  wapienia i porfiru potrójne mury Sacsayhuaman  rozciągające  się  na długości ponad pół kilometra.
Na północny-zachód od Cuzco leżą ruiny inkaskiego miasta Machu Picchu (2460 m n.p.m.), które powstało w okresie największego rozkwitu imperium (XV w.). Ruiny położone na zboczach góry Machu Picchu, z trzech stron otoczone są granitowym, urwistym kanionem rzeki Urubamba. W czasach inkaskich miasto otoczone było kamiennym murem, przez który prowadziła tylko jedna brama. Najpiękniejsze budowle znajdują się w zachodniej części tzw. sektora miejskiego, a tworzy je zbudowane z białego granitu sanktuarium, półokrągły bastion Torreón oraz świątynia Trzech Okien. Na szczycie pobliskiego im wzgórza znajduje się intihuana - kamienny zegar słoneczny. Ruiny odkryte w 1911 r. przez amerykańskiego archeologa Hirama Binghama należą do największych atrakcji turystycznych nie tylko Peru, ale całej Ameryki Łacińskiej.

Arequipa
Arequipa (2365 m n.p.m.) leży w urodzajnej dolinie Chili, zamkniętej od wschodu barierą stożków wulkanicznych - Pichu Pichu (3315 m n.p.m.), Chachani (6075 m n.p.m.), Misti (5842 m n.p.m.) - będących częścią Cordillera Volcanica. Miasto założone na planie szachownicy, zbudowane jest z białego tufu wulkanicznego (sillar). Jego historyczne centrum stanowi Plaża de Armas z katedrą (1612 r.) i kościołem Jezuitów La Campańia (1573-1650 r.), który stanowi doskonały przykład stylu mestizo. Najcenniejszym zabytkiem Arequipe jest monumentalny klasztor Santa Catalina (1580-1600 r.) zajmujący powierzchnię ponad 20 tys. m2.
W pobliżu miasta (45 km) znajduje się sanktuarium Virgen de Chapi, przyciągające pielgrzymów nie tylko z Peru, ale również z Boliwii, Argentyny i Chile. Kulminacyjne obchody odbywają się tu 1 maja.
Opadające ku Pacyfikowi stoki Cordillera Volcanica pokrywa gruba warstwa tufu wulkanicznego. Przecinająca ten obszar rzeka Majes (w górnym biegu zw. Colca) tworzy gigantyczny, ciągnący się na długości blisko 100 km kanion. Ten najgłębszy na świecie kanion (3400 m gł.) odkryty został dopiero w 1958 r. Również późno (1932 r.) odkryta została "Dolina Wulkanów Andagua", leżąca w zachodniej części Cordillera Volcanica. Przedstawia ona księżycowy krajobraz, gdzie w labiryncie zastygłej lawy wznosi się 86 kraterów wulkanicznych.

Titicaca - największe z wysokogórskich jezior świata - leży w głębi płaskowyżu Altiplano (na pograniczu z Boliwią) na wysokości 3812 m n.p.m. Jezioro zajmuje powierzchnię 8288 km2, składa się z dwóch części, północnej  Chucuito i południowej Huińaymarca, połączonych wąską cieśniną Tiquina. Jezioro "zamieszkują" Indianie Uru, których osady tworzą pływające wyspy (islas flotantes) zrobione z trzciny totora. Z trzciny zrobione są tu również domy-szałasy oraz łodzie z balsy, nazywane też konikami z sitowia (caballitos de totora). Uru trudnią się głównie rybołówstwem oraz uprawą roli na niewielkich działkach nad brzegami Titicaca. W ostatnich latach, wraz ze wzrostem ruchu turystycznego, nieodłącznym elementem krajobrazu z sitowia stały się kramy z haftami, gdzie Indianki sprzedają swoje wyroby z obowiązkowym napisem Titicaca lub Uru.

Cordillera Blanca
Najwyższym grzbietem zachodniego pasma Andów jest Cordillera Blanca, której 12 szczytów przekracza wysokość 6000 m n.p.m. Nazwę swą zawdzięcza ona wiecznym śniegom, które zalegają na zboczach zachodnich do 5200 m n.p.m., a na wschodnich od 4900 m n.p.m. Stąd spływają liczne jęzory lodowcowe, z których Ancash osiąga ponad 1000 m długości. Góry pocięte głębokimi dolinami odwadniają liczne potoki, zasilające swymi wodami Santa, jedną z sześciu stale płynących  rzek zachodnich wybrzeża Peru. W dolinach Parón i Llanganuco istnieją liczne jeziora polodowcowe, z których największe (Parón) ma ok. 0,5 km2 powierzchni. Na terenie masywów Huascaran (6768 m n.p.m.) i Aguja Nevada (5840 m n.p.m.) powstał park narodowy "Huascaran" o powierzchni 340 km2.
Obszar Cordillera Blanca od początku XX w. jest miejscem stałych spotkań najwybitniejszych alpinistów świata. Bazą wypadową dla licznych ekspedycji alpinistycznych i badawczych są osiedla leżące w dolinie Santa, z których najważniejsze jest Yungay z ośrodkiem Peruwiańskiego Klubu Andyjskiego.

Montania
Nizinny obszar Montanii zajmujący blisko 700 tys. km2 należy do dorzecza największej rzeki Ameryki Południowej - Amazonki. Środowiskiem naturalnym tego regionu jest wilgotny las równikowy, który przecinają spokojnie płynące rzeki z niezliczonymi kanałami, zlewające się ze sobą podczas pory deszczowej (grudzień-kwiecień). Spośród ok. 800 gatunków drzew występują tu, mające znaczenie gospodarcze - heban, cedr, balsa, kauczukowiec oraz drzewo chinowe, z którego kory otrzymuje się chininę. W lasach żyją liczne gatunki małp, pancerniki, oceloty, jaguary, żółwie, węże. Wśród mnogości ryb spotykanych w wodach dorzecza Amazonki, charakterystyczne są bardzo niebezpieczne piranie i osiągające 4 m długości - paiche. Ludność tubylczą stanowi kilka tysięcy Indian Jivaros i Amarakairis, trudniących się rybołówstwem, myślistwem i zbieractwem.
Głównym centrum turystycznym tego regionu jest stolica prowincji Loreto - lquitos. Miasto założone w1755 r. na lewym brzegu Amazonki, okres świetności przeżywało w latach boomu kauczukowego (1883-1912). Obecnie, korzystając z amazońskiego przywileju zwalniającego je z opłat celnych, stało się ważnym portem śródlądowym i lotniczym oraz wiodącym ośrodkiem administracyjnym i kulturalnym wschodniej części kraju. Miasto dysponuje liczną i nowoczesną bazą hotelową. Obok możliwości wypoczynku na piaszczystych wybrzeżach Amazonki i Nanay, biura turystyczne oferują różnorodne wycieczki w głąb Amazonii.

Atrakcje-Turystyczne.com

Przewodnik - atrakcje turystyczne krajów świata: wybierz kontynent

Popularne kraje i regiony turystyczne świata. Zabytki, muzea, ciekawe miejsca

Regiony turystyczne Polski

© 2007-2014 Atrakcje-Turystyczne.com

Turystyka | Polityka prywatności