Historia architektury, kultury i sztuki w Czechach
Sztuka i architektura romańska na terenie Czech
Przedromańskie rotundy z wczesnego średniowiecza można spotkać na terenie Czech m.in. w Pradze (rotunda Św. Wita z X wieku). Sztuka romańska panuje w XII i XIII wieku - znalazła sobie najbardziej żyzny grunt w Pradze, gdzie powstają kościoły: romański kościół Św. Wita, kościół Św. Jerzego oraz romańskie kamienice mieszczańskie. Rotunda w Znojmie z freskami przedstawiającymi historię dynastii Przemyślidów jest jednym z najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej na terenie Czech. Inne romańskie zabytki architektury zachowały się w miejscowości Reznowice (kościół romański z XII wieku) oraz w miejscowości Tfebic (kościół romański z XIII w.
Gotyk w architekturze i sztuce czeskiej
Silny rozwój gotyku na terenie Czech był powiązany ze wzrostem znaczenia miast. Za panowania Karola IV, w okresie późniejszej fazy gotyku. Architekt Piotr Parler zaprojektował i pokierował rozbudową Pragi. zwłaszcza w jego późniejszej fazie w XIV w., za panowania Karola IV. Powstają zamki: w XIII wieku gotycki zamek Bezdez i zamek Zvikov, w XIV wieku wybudowany zostaje zamek Karlstejn. Budowane są gotyckie kościoły, np. kościół w miejscowości Znojma-Kolina oraz kościół w miejscowości Kutna Hora.
Ostatnia faza gotyku rozkwita na przełomie XV i XVI w. rozkwita ostatnia faza gotyku, określona mianem "gotyk władysławowski" (od panującego wówczas króla Władysława II). Gotycka czeska szkoła rzeźby może pochwalić się wybitnym dorobkiem, np. Madonna Krumlowska. Rozwija się również gotyckie malarstwo sztalugowe i ścienne.
Architektura i sztuka renesansu w Czechach
W okresie panowania Habsburgów w Czechach rozwija się renesans w sztuce i architekturze. Wykształcił się nawet tzw. czeski renesans, który był fuzją silnie wykształconego tutaj gotyku z renesansowymi wzorami włoskimi. Rozpoczęto kolejną przebudowę zamku na Hradczanach w Pradze. Prowadzono też budowy nowych obiektów: wybudowano wiele zamków z dziedzińcami arkadowymi (np. w mieście Litomyśl, Opoćno, Bucovice, Pardubice). Powstały też renesansowe kompleksy urbanistyczne (Telć, Prachatice). Rzemiosło okresu renesansu rozwija się poprzez wyroby ze szkła, metalu i emalii.
Barok w Czechach
Barok w Czechach powstawał i rozwijał się w atmosferze działalności kontrreformacyjnej Habsburgów, mecenatu kościoła oraz arystokracji. W czeskim baroku XVII wieku bardzo najbardziej widoczny jest wpływ włoski (zamek w miejscowości Roudnice, pałac Wallensteina w Pradze).
Własny czeski styl baroku pojawia się w XVIII wieku, który nawiązywał do sztuki średniowiecznej. Objawił się on przede wszystkim w budowlach barokowej Pragi, stworzonych przez Christopha Dientzenhofera oraz Kiliana Ignaza.
Znów rozbudowywana i przebudowywana jest Praga. Powstał wtedy Kościół Św. Mikołaja (Mała Strana).
Inne zabytki architektury barokowej na terenie Czech:
- klasztory w miejscowościach Tepla i Pląsy,
- kościoły w Karlowych Warach.
Morawy były pod silnym wpływem baroku wiedeńskiego. Przykładem tego typu architektury są: zamek w Holesov, zamek w miejscowości Kromieryż, zamek w miejscowości Vranov, którego architektem był J.B. Fischer von Erlach.
Równolegle z architekturą barokową w sztuce rozwija się rzeźba (most Karola w Pradze - słynne statuy), malarstwo (przede wszystkim freski w kościołach) oraz rzemiosło artystyczne, w którym najbardziej wybijało się meblarstwo, szkło i porcelana (najbardziej znany ośrodek: Holice).
Sztuka i architektura w Czechach XVIII, XIX i XX wieku
Neokasycyzm, jak i sztuka w ogóle pod koniec XVIII wieku w Czechach, przeżywają kryzys. Dopiero w XIX wieku inspiracją dla twórców stał się nurt narodowy.
W czeskim malarstwie romantyzmu i realizmu artyści odwołują się do krajobrazu i folkloru swojej ojczyzny. Z końcem XIX wieku na terenie Czech powstają monumentalne budowle w stylu historycznym: np. neogotycka przebudowa Katedry Świętego Wita, gmach czeskiego Teatru Narodowego (Narodni divadlo) w stylu neorenesansowym oraz gmach Muzeum Narodowego w Pradze. Architektura secesyjna rozwija się w XX wieku.
Oprócz sztuki plastycznych w reakcji na niemieckie wpływy rozwija się czeska muzyka. Bedfich Smetana jest czołowym twórcą stylu narodowego w muzyce czeskiej. Muzyka ta bazuje przede wszystkim na czeskich motywach ludowych. Najbardziej znane czeskie utwory muzyczne tego okresu to: cykl Moja Ojczyzna, opera Sprzedana narzeczona - autor Bedfich Smetana, oraz Tańce Słowiańskie - kompozytor Antoni Dworzak.


