Przewodnik: Czechy, regiony turystyczne, Karlove Vary, Góry Orlickie, Masyw i Las Czeski. Ośrodki narciarskie, zabytki, zdjęcia

Szumawa jest silnie zalesionym, wyniosłym wałem górskim ze śladami rzeźby polodowcowej (jeziora cyrkowe). Dolina Górnej Wełtawy (obszar źródłowy Wełtawy — stoki Czarnej Góry 1172 m) dzieli go na dwa pasma, jedno graniczne z Austrią i Niemcami (Piechy 1378 m), drugie równoległe do niego, wewnętrzne (Boubin 1362 m). Rolę ośrodków turystycznych i stacji sportów zimowych pełnią często stare miasteczka górnicze. W części zachodniej: Żelezna Ruda, Śpićak (w pobliżu słynne Ćerne jezero i Ćertovo jezero)10. Osobliwością krajobrazową w połączeniu z możliwością uprawiania sportów wodnych jest jezioro zaporowe na Wełtawie (ok. 46 km2 pow., 44 km dł.) z ośrodkami Horni Piana, Cerna, Pośumavi, Lipno n. Wełtawą (zapora). Na Przedgórzu (Sumavske pohófi) leżą zabytkowe miasta średniowieczne, równocześnie bazy wypadowe w góry: Klatovy, Susice, Strakonice, Vimperk, Prachatice i Cesky Krumlov — zaliczone do rezerwatów zabytkowej architektury miejskiej.

Masyw Czeski odwadnia Laba (która w Czechach ma długość 364 km) z największą rzeką w kraju, którą jest w Czechach Wełtawa (Długość 430 km), której głęboko wcięta dolina zajęta jest w większości przez jeziora zaporowe. Osobliwością, zwłaszcza w południowych Czechach, są duże skupiska stawów rybnych (ponad 22 tys. stawów, 54 tys. ha pow.). Wzdłuż linii uskoku Rudaw Czeskich występują bogate zasoby wód mineralnych

Las Czeski graniczy z Lasem Górnopalatyńskim w Bawarii. Jest niższy od Szumawy (Ćerchov 1042 m). W historii był obszarem przemarszu wrogich wojsk (m.in. niemieckie krucjaty przeciw husytom w XV w.), stąd częste tu twierdze i zamki obronne, m.in. Tachov, Primda. Jest to również kraina Chodów — ludności strzegącej granic (w zamian przywileje). Głównym ośrodkiem są Domażlice, miasto królewskie z XIII w., rezerwat zabytkowej architektury z zachowanym bogatym folklorem Chodów. W mieście odbywają się festiwale strojów ludowych. W górach znajdują się ośrodki turystyczno-sportowe: Klenći pod Cerchovem, Vyhledy, (rozległe panoramy — Dunaj, Alpy). Na Przedgórzu leżą miasta zabytkowe — rezerwaty: Horsóvsky Tyn i Piana.

Rudawy — graniczne z Saksonią, opadają stromo w kierunku południowo-wschodnim ku zapadliskowej dolnie Ohrzy (kotliny: Chebska, Sokołowska) i Kotlinie Mosteckiej. Trasa grzbietowa łączy centra turystyczne (m.in. Bozi Dar, Dubi Cinovec), hotele górskie (Klinovec, Pleśivec), schroniska. Góry zasobne są w wody mineralne. Znanym uzdrowiskiem jest Jachymów, miejscowość historyczna bogata w rudy srebra. W XVI w. znajdowała się tu mennica, od XIX w. rozwijało się górnictwo rudy uranowej (intensywne wydobycie 1954-64). Rozwój uzdrowiska przypada na koniec XIX w. (termalne wody radioaktywne). Mieści się tu m.in. sanatorium Radium Palac (1910-12) im. Marii Curie-Skłodowskiej. Cieplice (cieplice alkaliczne 42°C) są starym rozwiniętym już w XVIII w. uzdrowiskiem o znaczeniu europejskim z zabytkową zabudową uzdrowiskową (empire). Szczególnie bogate tradycje ma zespół uzdrowisk zachodnich Czech.

U ujścia rzeki Tepli do Ohrzy leżą Karlove Wary założone w XIV w. przez cesarza Karola IV (Teple lazne u Lokte). W 1521 r. tutejsze wody zostały opisane leczniczo. Do początków XX w. Karlove Wary były najsłynniejszym uzdrowiskiem monarchii austro-węgierskiej. Obecnie są również miejscem kongresów, festiwali (m.in. Międzynarodowy Festiwal Filmowy). Wśród licznych źródeł (cieplice alkaliczno-słone, 41 -72°C, 12 źródeł) znajduje się słynne Vridlo (Sprudel). W mieście, które odznacza się zróżnicowanym urzeźbieniem, zachował się stary charakter zabudowy. Największą kubaturę mają obiekty uzdrowiskowe z XIX w. (empire, styl historyczny, secesja). Mariańskie Łaźnie są korzystnie położone na południowym stoku gór Slavkovsky Les (38 źródeł: wody z solą glauberską), założone w 1805 r. mają zabudowę uzdrowiskową w większości z XIX w. (festiwale muzyczne, w tym Chopina). Franciszkowe Łaźnie leżą w Kotlinie Chebskiej. Główny ich rozwój przypada na koniec XVIII w. (24 źródła głównie szczawy alkaliczno-słone); szczycą się zabytkowym centrum uzdrowiskowym (empire).
Okolica pełna jest historycznych twierdz, zamków, pałaców, klasztorów. Miasta Cheb, Loket, Horni Slavkov, Kadań objęte są ochroną rezerwatową.

W dół od ujścia Ohrzy Łaba przełamuje się przez Średniogórze Czeskie (Ćeske stredohofi). Krajobraz urozmaicają formy wulkaniczne. Liczne są tu również zamki, twierdze, zabytkowe miasta, m.in. rezerwat miejski Litomierzyce (Litomerice). Jest to popularny region turystyczny i równocześnie centrum winiarstwa północnych Czech (Velke Żernoseky, tradycje z XIII w.).
Od Dećina zaczyna się przełom Łaby przez tzw. Czeską Szwajcarię (Decinske steny — rezerwat). Znajduje się tu wielkie skupisko różnego kształtu skał piaskowcowych: skalne zamki, bramy, kaniony, wodospady. Jest to masowo odwiedzany region turystyczny (możliwości wspinaczek); ośrodki: Hreńsko, Jetfichovice, Tisa i in.

Sudety, graniczne z Niemcami i Polską, są na ogół intensywnie zagospodarowane i wykorzystywane turystycznie. Poza walorami środowiska górskiego odznaczają się, podobnie jak inne części obrzeża Masywu Czeskiego, bogatym dziedzictwem kulturowym (zamki, pałace, oryginalna architektura ludowa, tradycje rzemiosła). Góry Izerskie (Smrk 1124 m, Jizera 1122 m) cechuje małe zróżnicowanie wysokości (na wys. 950 m n.p.m. główna wierzchowina), co stwarza dogodne warunki do uprawiania saneczkarstwa, wędrówek narciarskich. Popularne ośrodki turystyczne: Hejnice, Lazne Libverda (znane w XIV w.), Josefuv Dul, Bedfichov. U podnóża gór w dolinie Nysy Łużyckiej leży historyczne miasto Liberec i Jablonec nad Nysą — słynny z produkcji sztucznej biżuterii (tradycje z XIX w., 11 zakładów, doroczne wystawy).

Karkonosze są najwyższą grupą górską Sudetów i równocześnie całego Masywu Czeskiego (Śnieżka 1602 m na granicy z Polską, Vysoke Kolo 1506 m, Mały Śiśak 1440 m). Wykazują rzeźbę polodowcową. Podobnie jak w Polsce najwyższe części gór objęte są Karkonoskim Parkiem Narodowym. Stanowią główny w Czechach obszar sportów zimowych. Znajdują się tu bogato wyposażone ośrodki turystyczne, górskie hotele, schroniska, urządzenia do uprawiania narciarstwa, saneczkarstwa. Dużą popularnością w turystyce zagranicznej cieszą się miejscowości: Szpindlerowy Młyn (780 m) w dolinie górnej Laby, Pec pod Sneżkou (756 m), górski hotel Spindlerovka (1198 m), schronisko z 1784 r. Licznie odwiedzanym uzdrowiskiem są Jańskie Łaźnie (wody radioaktywne) znane w XVII w. W pobliżu południowych podnóży Karkonoszy (już w obrębie Kotliny Czeskiej) w okolicy Jićina znajduje się duże skupisko piaskowców przybierających formę „skalnego miasta" (Prachovske skały — rezerwat). Jest to znany obiekt turystyczny pod nazwą „Czeskiego Raju".