Alpy Szwajcarskie
Na terenie Szwajcarii mamy Alpy Zachodnie i część Alp Wschodnich. Alpy Zachodnie w Szwajcarii utworzone są ze skał krystalicznych. Mają więcej masywów i szczytów powyżej 3500 m n.p.m. niż Alpy na terenie Francji i Włoch. Alpy szwajcarskie są też mocniej zlodowacone.
Przejdź do
Łączna powierzchnia pól firnowych i lodowych w Alpach szwajcarskich wynosi około (ta liczba ulega ciągłej zmianie) 2000 km2.
Do Alp Zachodnich od strony północnej przylegają prealpejskie grzbiety górskie zbudowane z wapieni i fliszu. Przechodzą one w wyże partie wyżyny.
Górne odcinki rzeki Rodan, rz. Reuss i rzeki Ren, biegną dolinami przecinającymi Alpy Szwajcarskie i dzielącymi je na Alpy Północne i Alpy Południowe.
Alpy Północne to:
- Alpy Berneńskie (Finsteraarhorn 4275 m n.p.m.)
- Alpy Urneńskie (Dammastock 3633 m n.p.m.)
- Alpy Glarneńskie (Todi 3614 m n.p.m.)
Na Alpy Południowe składają się:
- Alpy Pennińskie (Dufour 4634 m n.p.m.)
- przełęcz Simplon
- Alpy Lepontyjskie (Monte Leone 3553 m n.p.m.)
Alpy Północne i Południowe połączone są masywem Święty Gothard. Na terenie Szwajcarii, jeśli chodzi o Alpy Wschodnie, znajdują się Alpy Retyckie (Piz Bernina 4052 m).
Alpy Berneńskie
Najbardziej zlodowacona i najbardziej zwarta grupa Alp Północnych, leżąca na wschód od przełęczy Gemmi (2314 m n.p.m.) do doliny rzeki Aare to Alpy Berneńskie.
W Alpach Berneńskich znajdują się najwyższe skupiska i góry:
- Finsteraarhorn (4274 m n.p.m.)
- Aletschhorn (4195 m n.p.m.)
- Jungfrau (4158 m n.p.m.)
- Monch (4099 m n.p.m.)
- Schreckhorn (4080 m n.p.m.)
- Fiescherhorn (4049 m n.p.m.)
- Eiger (3970 m n.p.m.)
Alpy Berneńskie to również rozległe pola firnowe i wiele lodowców. Największy lodowiec w Alpach to Aletsch o długości 24 km i powierzchni 12.000 ha. Inne duże lodowce w tej części Alp to:
- Jungfrau
- Fiescher
- Gauli
- Kander
Charakterystyczne dla Alp Berneńskich są typowe doliny wysokogórskie (np. Lauterbrunnen).
Alpy Berneńskie to obszar dogodny do uprawiania turystyki kwalifikowanej, przede wszystkim alpinizmu (Eiger zdobyty w 1938 r. od strony północnej) oraz narciarstwo. Warunki tutaj panujące pozwalają uprawiać narciarstwo i snowboarding oraz inne sporty zimowe przez cały rok. Przykładami ośrodków sportów zimowych w Alpach szwajcarskich może być Jungfraujoch 3454 m n.p.m., dokąd prowadzi kolejka z przełęczy Kleine Scheidegg — 2061 m n.p.m.
Grindelwald na wys. 1057 m n.p.m. to ośrodek, tzw. "wioska lodowców". Inne ośrodki:
- urwiskami doliny Lauterbrunnen — Wengen (1277 m), stąd startują zawody narciarskie "Wengenrennen"
- Murren (1642 m n.p.m.) znany z zawodów balonowych
- Kandersteg (1179 m) w pobliżu przełęczy Gemmi, z zachowanym oryginalnym budownictwem drewnianym (Schali)
Dolina rzeki Aare, jeziora Brienz i Thun leżą napółnoc od Alp Berneńskich. Turystyczna miejscowość Interlaken leży, jak wskazuje nazwa, między jeziorami. W miejscowości jest ośrodek hotelowy. Leżące na wysokości 568 m n.p.m. Interlaken jest punktem wyjściowym w góry. Nad jeziorem Thun znajduje się położona na wysokości 630 m n.p.m. miejscowość Spiez z zabytkowym zamkiem. Miejscowość znajduje się w miejscu, gdzie przebiega trasa z Berna do Valais oraz do Włoch. Pod przełęczą Lotschberg wydrążona tunel kolejowy. W miejscu, gdzie wypływa z jeziora Thun rzeka Aare znajduje się położona na wysokości 570 m n.p.m. miejscowość Thun z zamkiem hrabiego Zahringen wybudowanego w XII w. W zamku mieści się muzeum.
Na południowy-zachód od masywów Alp Berneńskich leżą alpejskie tereny kantonu Vaud. Najwyższe masywy tej części Alp to:
- Diablerets (3210 m n.p.m.)
- Chamossaire (2116 m n.p.m.)
- Tour d'At (2331 m n.p.m.)
Wysokogórski krajobraz niedostępnych wapiennych gór jest tutaj charakterystyczny. Stacje klimatyczne i ośrodki narciarskie znajdują się za zboczach gór. Najważniejsze ośrodki turystyki zimowej to:
- Les Diablerets (1165 m n.p.m.)
- Villars (1300 m n.p.m.)
- Chesieres (1210 m n.p.m.)
Klimatyczne uzdrowisko Leysin znajduje się na południowym stoku Tour d'At. Leysin leży na wysokości 1400 m n.p.m. Leczone są tutaj przede wszystkim choroby płuc. W dolinie Rodanu znajduje się kompleks uzdrowiskowy Bex - Lavey (znany z cieplice siarkowo-solankowe).
Alpy Glarneńskie
Najwyższe szczyty Alp Glarneńskich przekraczają wysokość 3000 m n.p.m.:
- Tódi - 3614 m n.p.m.
- Ringelspitz - 3247 m n.p.m.
- Hausstock - 3158 m n.p.m.
Dolinne obniżenie, w którym znajduje się jezioro Waleń, ogranicza obszar Alp Glarneńskich od północy. Do obniżenia tego przylega strefa prealpejska (wapienna), na której wyraźnie zaznaczony jest masyw Churfirsten o wysokości 2306 m n.p.m. oraz grupa górska Santis 2305 m n.p.m.
Alpy Pennińskie
Zwarte masywy Alp Pennińskich ze szczytami powyżej 4000 m n.p.m.
Drugi po Mont Blanc i najwyższy w Szwajcarii szczyt Dufur 4634 m n.p.m. Oprócz tego:
- Grand Combin (4314 m n.p.m.)
- Weisshorn (4506 m n.p.m.)
- Dent Blanche (4357 m n.p.m.)
- Matterhorn (4478 m n.p.m.)
- Dom (4545 m)
i inne szczyty z lodowcami (największy z nich to Gorner).
W Alpach Pennińskich występują typowe cechy krajobrazu alpejskiego. Ośrodki i stacje turystyczne, ośrodki narciarskie rozmieszczone są w dolinach poprzecznie przebiegających przez Alpy Pennińskie.
Z Martigny idąc doliną Entremont dociera się do Wielkiej Przełęczy Św. Bernarda, o której wiadomo już od czasów rzymskich. W okolicy Sion znajduje się wylot doliny Herens. W górnej części doliny Herens, na wysokości 1998 m n.p.m. , znajduje się miejscowość Arolla. Leżąca "po sąsiedzku" dolina Heremence znana jest z zapory wodnej Grande Dixence o wysokości 281 m. Przed zaporą rozciąga się jezioro znajdujące się na wysokości 2365 m n.p.m. Kierując się z Visp idąc Doliną Mikołaja dociera się do miejscowości Zermatt (na wysokości 1616 m n.p.m.), która leży u stóp Matterhornu. Miejscowość Sass-Fee, leżąca na wysokości 1790 m n.p.m., znajduje się w dolinie Saas.
Alpy Lepontyjskie
Do Alp Lepotyjskich należą m.in.:
- Adula ze szczytem Rheinwaldhorn 3406 m n.p.m. Adula jest zlodowaconą grupą górską
- grupa górska St. Gothard ze szczytem Pizza Rotondo 3196 m n.p.m.
Przełęcz St. Gothard biegnąca na wysokości 2112 m n.p.m. to najlepsze przejście przez Alpy Szwajcarskie, biegnące między doliną rzeki Reuss i rz. Ticino. Utwardzoną drogę na przełęczy St. Gothard wybudowano już w 1830 roku. Kolej żelazna zawitała tutaj w 1882 roku wraz z tunelem długości 15 km, który powstawał w latach 1872-1880 r. Tunel ten przebiega z miejscowości Airolo (wys. 1106 m n.p.m.) do Göschenen na wysokości 75 m n.p.m.
Przełęcze i doliny Alp szwajcarskich
Krainy dolinne charakteryzują się odrębnością etnograficzną. Na linii biegnącej między przełęczą Splugen (wys. 2115 m n.p.m.) a doliną Hinterrhein (dolina rzeki Ren) jest granica oddzielająca Alpy Zachodnie od Alp Wschodnich. Alpy Wschodnie zajmują większy obszar (są częścią Alp Retyckich).
Dolina rzeki Mera oraz dolina rzeki Inn rozdzielają Alpy wschodnie na część południowo-wschodnią z grupą Bernina (4052 m n.p.m.) oraz północno-zachodnią z grupami:
- Albula (Piz d'Err 3395 m n.p.m.)
- Silvretta (Piz Linard 3411 n.p.m.)
- Ratikon (Scesaplana 2969 m n.p.m.)
Krainy dolinne są bardzo charakterystyczne dla krajobrazu: Tamins w dolinie Renu - tutaj łączy się Vorderrhein z Hinterrhein, oraz dolina rzeki Inn zwana Engadyną.
Wiele starych miasteczek znajduje się dolinie Vorderrhein. Stanowią one atrakcje turystyczne na trasach wycieczek:
- Hanz, miasteczko założone w 765 r. (erste Stadt am Rhein), był stolicą Szarego Związku
- Disentis (w języku retoromańskim Muster), w którym znajduje się założony w 720 roku klasztor benedyktynów. Miejscowość Disentis leży na wysokości 1145 m n.p.m. i pełni również funkcje uzdrowiskowe






