Reklama http://teczki-meskie.pl
Atrakcje-Turystyczne.com

Budapeszt

Budapeszt z lotu ptaka
Budapeszt z lotu ptaka

Położenie geograficzne

Budapeszt leży po obu stronach rzeki Dunaj, na granicy Średniogórza Węgierskiego (Góry Budzińskie: Góra Gellerta 255 m n.p.m., Góra Zamkowa 180 m n.p.m.) oraz Wielkiej Niziny Węgierskiej.

W Budapeszcie mieszka aż 20% ludności Węgier. Jest to główny ośrodek gospodarki i działalności społecznej w kraju. Inne największe miasta Węgier pod względem ilości mieszkańców osiągają zaledwie 1/10 wielkości Budapesztu.

Zabytki i architektura

Góra Gellerta, Buda
Góra Gellerta, Buda
Zamek Królewski w Budzie
Zamek Królewski w Budzie

Z walorów turystycznych Budapesztu należy na pierwszym miejscu wymienić jego walory krajobrazowe. Dunaj oddziela górzystą Budę poprzecinaną wąskimi, stromymi uliczkami od Pesztu, który stanowi dla Budy kontrast. Najwyższym wzniesieniem Budy jest Góra Gellerta, która wznosi się 140 metrów ponad poziomem Dunaju).

Burzliwa historia Budapesztu przyczyniła się do tego, że dzisiaj na terenie miasta jest mało zabytków z dawnych epok. Najwięcej z nich w Budzie: Zamek Królewski z XIII wieku był przez wiele wieków przebudowywany i odbudowywany. Ostatnia rekonstrukcja zamku w Budzie trwała od 1945 roku.

Koronacyjny, gotycki Kościół Macieja (Matyastemplom) zXIII, XIV-XV w. Kościół Macieja był głównym meczetem w latach 1541-1686. W XVIII wieku Kościół Macieja został odnowiony w stylu barokowym. W końcówce XIX wieku zrekonstruowano go w stylu gotyckim (1873-1896 r.).

Zabytki z okresu tureckiego Budy to przede wszystkim łaźnie (Kiraly, Rudas, Csaszar); miejsce pielgrzymkowe: mauzoleum derwisza Gul Baba z XVI w. W Óbudzie duże znaczenie historyczne mają wykopaliska rzymskie: jest tu wojskowy i miejski amfiteatr i ślady dawnego miasta, zalążka Budapesztu - Aquincum - jest tutaj muzeum.

Blevaros (Śródmieście), najstarsza część Pesztu, która została w XVIII wieku otoczona murami. Zabytki w tej częśći Budapesztu to:

  • kościół parafialny z XV-XX w. z fragmentami romańskimi z XII w.
  • barokowy ratusz
  • kościół paulinów z XVIII wieku
  • kościół franciszkanów z XVIII w.

Dzisiejszy obraz Budapesztu w dużej mierze związany jest z XIX-wieczną modernizacją Budapesztu, która została przeprowadzona wg nowoczesnych, na owe czasy, założeń urbanistycznych. Tzw. Nowe Miasto powstało poza Śródmieściem i zostało one podzielone na dzielnice, wg swoich funkcji. W XIX i XX wieku w Budapeszcie powstało wiele obiektów architektonicznych w stylu klasycystycznym: Muzeum Narodowe (1837-1847 r.), Ratusz (1838-1841 r.), kościoły, kamienice czynszowe.

W architekturze Budapesztu najbardziej widoczny jest styl historyczny. Budynki administracji miejskiej i państwowej, budowle kultu religijnego, zabudowa miejska: ulice z kamienicami - wszystko to zostało wzniesione w stylu historycznym.

Najbardziej imponującymi budynkami Budapesztu w stylu historycznym są:

  • neogotycki parlament w Budapeszcie (budowany w latach 1884-1904 r.), który wzorowany był na wzorowany na londyńskim budynku parlamentu, budynek uniwersytetu z 1886 roku (dzisiaj Uniwersytet im. Loranda Eótvósa)
  • neorenesansowa Akademia Nauk w Budapeszcie (1862-1864 r.)
  • neorenesansowa Opera (1875-1884 r.)
  • neorenesansowa Bazylika Św. Stefana (budowę zaczęto w stylu klasycystycznym).
  • neorenesansowa Galeria Narodowa (1838-96 r.).

Reduta Vigadó, wybudowana w latach 1859-1864, w której mieściła się, wówczas największa w starym Peszcie, sala koncertowa i balowa, uchodzi za pierwszy obiekt architektoniczny w stylu historycznym na terenie Węgier.

Większość pomników w Budapeszcie pochodzi z końca XIX w. Wiele z nich powstało około roku 1896, kiedy państwo węgierskie świętowało swoje millenium (najbardziej znany: pomnik Millenium)

Pod koniec XIX wieku powstały dwa ciekawe dworce kolejowe: dworzec zachodni Nyugati (1874-1877) oraz dworzec wschodni Keleti (1882, 1884). Z okazji Millenium państwa węgierskiego otwarto jedną z pierwszych w Europie linii metra (miejska kolej podziemna). Linia ta łączyła centrum miasta z terenami wystawowymi.

Węgierska secesja była reakcją na styl historyczny. W stylu secesji powstały m.in. Muzeum Przemysłowe w Budapeszcie (1893-1895 r.), Instytut Geologiczny w Budapeszcie (1898-1899 r.). Przykładem nowoczesnej zabudowy miejskiej sprzed I wojny jest np. budynek gazowni z 1911 roku.

Okrążający Śródmieście i parlament z dzielnicą biurową (oraz znany deptak Vaci utca) Mały Bulwar (Kiskórut), Wielki Bulwar (Nagykórut) oraz zewnętrzny Węgierski Bulwar (Hungaria kórut) to najważniejsze arterie komunikacyjne Pesztu. Poprzecinane są one promieniście ulicami Rakoczego (Rakóczi ut, handlowa) i reprezentacyjna ulica Republiki (Kóztarsasag litca).

Pomniki, historyczne nazwy ulic, wiele starych hoteli, historyczne restauracje i gospody z tradycyjną kuchnią węgierską, wiele XIX wiecznych budowli, ulice pełne życia, kafejki i winiarnie z czardaszem urządzone w klimatycznych piwnicach: to wszystko tworzy atrakcyjną dla turystów mieszankę, atmosferę XIX wieku i klimatu panującego w epoce fin de siecle.

W Budapeszcie jest ponad 20 muzeów, około 30 teatrów, cyrk, ogród botaniczny, ogród zoologiczny (powstałe 1866 roku), szlaki spacerowe i trasy nad Dunajem (korso nad Dunajem). Oprócz tego w Budapeszcie są ośrodki rekreacyjne: Wyspa Małgorzaty, park Varosliget, Lunapark (Vidam Park), nowoczesny stadion sportowy o pojemności 100.000 osób.

Walory uzdrowiskowe Budapesztu

Walory uzdrowiskowe Budapesztu odgrywają dużą rolę w turystyce. Już od czasów rzymskich, a potem za panowania Turków (wybudowali tutaj łaźnie, które zachowały się do dziś) wykorzystywano tutaj wody mineralne do celów leczniczych. Na I Międzynarodowym Kongresie Balneologicznym w 1937 roku Budapeszt uznano za miasto-uzdrowisko.

Kąpieliska, uzdrowiska

Na terenie Budapesztu są około 123 źródła o wydajności ponad 70 mln litrów dziennie - to cieplice o różnym składzie i właściwościach, które są wykorzystywane do różnych celów. Są tu pijalnie wód mineralnych, lecznicze, leczniczo - rekreacyjne i sportowe kąpieliska. W Budapeszcie jest ponad 30 kąpielisk: np. kąpielisko GellertRudas, Rac, Csaszar, Lukacs, Kiraly. W Óbudzie najbardziej znane są kąpieliska Római, Csillaghegy. Na Wyspie Małgorzaty: kąpielisko Palatinus. W Peszczie napopularniejsze jest kąpielisko Szechenyi z wodą o temperaturze sięgającej 73°C. Największym kąpieliskiem w Budapeszcie jest Szabadsag.

Historia

Zaczątkiem Budapesztu była powstała w IV w. p.n.e. na prawym brzegu Dunaju osada celtycka Ak Ink, co oznaczało "obfite w wodę". W okresie rzymskim, w okresie I-IV wiek p.n.e. umieszczono tutaj miasto Aquincum - obóz wojskowy. Aquinicum od roku 200 było stolicą prowincji Panonia Dolna (Inferior). Aquincum było połączone drogą z miastem Vindobona (Wiedeń) - Aquincum było ważnym punktem strategicznym na granicznej linii Dunaju. Osada wojskowa Contra-Aquincum leżała po przeciwległej stronie Dunaju - dzisiaj jest to centrum Pesztu.

W średniowieczu na zrujnowanych w czasach wędrówki ludów osadach rzymskich zaczęły powstawać węgierskie miasta: po prawej stronie Dunaju powstała Buda, na lewym stronie Dunaju powstał Peszt. Po zburzeniu przez Mongołów Budy i Pesztu w XIII wieku na Górze Zamkowej (Varhegy) wybudowano nową Budę. Dawną Budę (w miejscu Aquincum) nazwano Óbudą (co znaczy Stara Buda). Pozostawiono natomiast starą nazwę dla miasta na lewym brzegu Dunaju: Peszt.

Buda szybko urosła do rangi najpierw czasowej, a potem od roku 1361 stałej stolicy królestwa (za dynastii andegaweńskiej). W Budzie powstał wtedy zamek. Sprowadzeni zostali osadnicy niemieccy, walońscy, francuscy. W Budzie trwał rozwój handlu i rzemiosła. Powstawały klasztory, kościoły i pałace, ale również bogate domy mieszczaństwa. Za czasów Macieja Korwina gospodarka Węgier kwitła, a to pozytywnie odbiło się na rozwoju miasta. W okresie wczesnego odrodzenia Buda była jednym z najważniejszych ośrodków kulturalnych w Europie.

Zamek Królewski przeszedł modernizację i rozbudowę (styl renesansowy) - powstała biblioteka Corviniana, z tego okresu pochodzą zbiory porcelany, mebli oraz drukarnia z 1472 roku. Peszt był w tym czasie rozwijany jako centrum handlu i rzemiosła, Stara Buda (Óbuda) była rezydencją królowych. W 1526 roku Buda została zdobyta przez Turków, co powtórzyło się jeszcze w roku 1541: wtedy stała się siedzibą paszy - ośrodkiem administracji prowincji. Buda została odcięta od handlu z zachodem a położenie na granicy imperium osmańskiego przyczyniły się do kryzysu. Mimo to rzemiosło nadal się rozwijało, Buda była rozbudowywana (w XVI wieku powstała dzielnica Taban). Podczas oblężenia i zdobycia Budy przez wojska Świętej Ligi w 1686 roku Buda została zniszczona. Potem, pod Habsburgami, utraciła swoją ważną funkcję polityczno-gospodarczą (węgierski sejm miał swoją siedzibę w mieście Preszburg - Pozsóny - dzisiaj Bratysława). Pod koniec XVIII wieku doszło do ożywienia gospodarczego i kulturalnego, w epoce oświecenia. Przybyło mieszkańców, miasto stało się znów ośrodkiem administracyjnym prowincji (Statthalterkanzlei) ośrodkiem naukowym, ale przede wszystkim siedzibą sejmu węgierskiego. W 1777 roku został przeniesiony uniwersytet Nagyszombat (założony w 1635 roku w miejscowości Trnava na Słowacji), który ostatecznie znalazł się w 1784 roku w Peszcie.

Peszt w XIX wieku jest szybko rozbudowywany. To za sprawą nowo powołanej komórki, zajmującej się sprawami urbanizacji: w 1808 roku powstała Królewska Komisja Upiększania miasta. Powstaje Muzeum Narodowe w 1802 roku, Węgierska Akademia Nauk w 1825 roku, Teatr Narodowy (w 1837 roku zaczyna wystawiać w języku węgierskim) - to wpływa na ożywienie życia kulturalnego. Lanhid - pierwszy most łańcuchowy na Dunaju został wybudowany w latach 1838-1848 r. Nastąpiła modernizacja przemysłu.

Przełom XIX i XX wieku to dla Budapesztu okres największego rozwoju. Wpłynęło na ten stan rzeczy utworzenie dualistycznej monarchii Austro-Węgier w 1867 roku, utworzenie z Budy, Óbudy i Pesztu jednego miasta w 1872 roku.

W okresie międzywojennym Budapeszt był jedynym wielkim miastem na Węgrzech i stanowił centrum przemysłowe kraju.

Atrakcje-Turystyczne.com

Przewodnik - atrakcje turystyczne krajów świata: wybierz kontynent

Popularne kraje i regiony turystyczne świata. Zabytki, muzea, ciekawe miejsca

Regiony turystyczne Polski

© 2007-2017 Atrakcje-Turystyczne.com

Turystyka | Polityka prywatności