Przewodnik: Alpy włoskie, ośrodki narciarskie, uzdrowiska, miejscowości turystyczne Alp włoskich, klimat, krajobraz i walory turystycznego regionu Włoch

Na terenie Włoch Alpy ciągną się od Alp Nadmorskich na zachodzie po Alpy Julijskie na wschodzie kraju. Zachodnia część łuku alpejskiego (granicę między Alpami Zachodnimi a Wschodnimi stanowi przełęcz Splugen, 2113 m n.p.m.) tworzy półkolisty, zwarty łańcuch górski. Charakteryzują je przede wszystkim duże różnice wysokości względnych, liczne doliny rzek. Głównymi grupami górskimi włoskich Alp Zachodnich są:

• Alpy Nadmorskie (Argentera 3297 m n.p.m.)
• Alpy Kotyjskie (Monte Viso 3841 m)
• Alpy Graickie (Gran Paradiso 4061 m)
• Mont Blanc (4807 m)
• Alpy Pennińskie (Dufour 4634 m)
• Alpy Lepontyjskie (Monte Leone 3553 m).

Alpy Wschodnie na terenie Włoch charakteryzują się mniejszą wysokością, szerokimi dolinami rzek, powszechnie występującymi wapiennymi formami skalistymi. Na terenie Włoch do Alp Wschodnich zalicza się:

• Alpy Retyckie (Bernina 4049 m n.p.m.)
• Dolomity (Marmolada 3342 m)
• Alpy Kamickie (Coglians 2780 m)
• Alpy Julijskie (Triglav 2862 m)
• Alpy Bergamskie (Pizzo di Coca 3052 m)
• Alpy Weneckie (Cima dei Preti 2703 m)

Klimat Alp włoskich oraz ich warunki terenowe spowodowały, że jest tutaj wiele miejscowości wypoczynkowych oraz ośrodków narciarskich. Dolina Aosty w Alpach włoskich to główny rejon koncentracji ośrodków narciarskich Włoch. Najwięcej miejscowości turystycznych znajduje się w obrębie masywu Mont Blanc:

• Courmayeur
• Pre St-Didier
• Matterhorn (włoskie Cervino  Breuil-Cervinia, Valtournanche, Saint-Vincent)
• Monte Rosa (Macugnaga, Alagna Valsesia)
• Gran Paradiso (Cogne, Ceresole Reale)

Dobre warunki narciarskie znajdziemy też w górnej części doliny Adygi (Merano), we włoskich Dolomitach (Cortina d'Ampezzo, Ortisei, Corvara, Selva, Moena, San Martino di Castrozza), w obrębie masywu Dolomiti di Brenta (Madonna di Campiglio, Campo Carlomagno) a także wiele ośrodków sportów zimowych znajduje się w Alpach Kotyjskich (Sestriere, Bardonecchia, Crissolo, Acceglio, Prazzo).

Wokół wielkich włoskich jezior alpejskich znajdują się miejscowości o walorach wypoczynkowych: obszary te charakteryzują się łagodnym klimatem, co sprzyja rozwojowi podzwrotnikowej roślinności. Najbardziej znanymi miejscowościami turystycznymi są:

Nad jeziorem Garda:

• Riva
• Sirmione
• Gardone
• Riviera
• Malcesine
• Salo
• Bardolino
• Desenzano del Garda

Miejscowości turystyczne nad alpejskim jeziorem Maggiore:

• Arona
• Stresa
• Baveno
• Verbania
• Cannero Riviera
• Cannobio
• Laveno

Miejscowości turystyczne nad jeziorem Como:

• Cernobbio
• Como
• Tremezzo
• Cadenabbia
• Menaggio
• Torno
• Varenna
• Gravedona

Włoskie Alpy to także wiele miejscowości uzdrowiskowych, korzystających przede wszystkim z dobrodziejstw cieplic i wód mineralnych. Najbardziej znanymi uzdrowiskami w Alpach włoskich są:

• Terma di Valdieri
• Terma di Vinadio (Alpy Nadmorskie)
• San Pellegrino Terma (Alpy Bergamskie)
• Bagni di Mezzo (Alpy Retyckie)
• Bagni di Masino (Alpy Retyckie)
• Levico Terma (Alpy Weneckie)
• Bagni di Rabbi (masyw Cevedale)
  

W Alpach włoskich są dwa parki narodowe: w dolinie Aosty i Oreo znajduje się park narodowy Gran Paradiso o powierzchni 600 km², natomiast w masywie Ortles-Cevedale jest park narodowy SteMo o pow. 950 km². Na terenie parków narodowych włoskich Alp zachowało się wiele rzadkich gatunków flory i fauny alpejskiej, z których na szczególną uwagę zasługuje orzeł królewski.

Najważniejszymi miastami Alp włoskich, oferującymi turystom walory historyczne są Turyn i Trydent.

Krajobraz Alp włoskich kształtowały przede wszystkim procesy glacjalne (zlodowacenie plejstoceńskie, lodowce współczesne). W wyniku działalności procesów glacjalnych powstały cyrki lodowcowe, doliny korytowe, doliny boczne, ostre grzbiety i formy akumulacyjne. Jeziora Alp włoskich w większości są pochodzenia polodowcowego, np. jeziora Garda, Maggiore, Como, Iseo, Lugano, Orta. Lodowce Alp włoskich obecnie występują na wysokościach 3200 - 3500 m n.p.m. Najwięcej lodowców Alp włoskich występuje w masywie Mont Blanc i Monte Rosa, Gran Paradiso, Bernina, Ortles, Adamello. Największy lodowiec włoskich Alp to lodowiec Forni w masywie Cevedale o powierzchni 17 km².

Na terenie Alp włoskich ważnym katalizatorem rozwoju turystyki są międzynarodowe szlaki komunikacyjne. Biegną tędy drogi łączące Półwysep Apeniński i resztę kontynentu europejskiego. Trasami o największym natężeniu ruchu, najczęściej wykorzystywanymi (nie tylko przez turystów) są:

• Tunel Św. Bernarda-Aosta-Turyn
• Tunel Mont Blanc-Aosta-Turyn
• Tunel Simplon - Domodossola - Mediolan
• droga Lugano - Mediolan
• przełęcz Brenner-Bolzano-Werona
• Villach-Udine