Kielce, Sandomierz

Region Kielecko-Sandomierski
Region ten obejmuje w całości Wyżynę Kielecką oraz fragmenty Wyżyny Przedborskiej, Niecki Nidziańskiej, a także Kotliny Sandomierskiej. Obszar odznacza się urozmaiconym krajobrazem.

W części centralnej wznosi się pasmo Gór Świętokrzyskich z Łysicą (612 m n.p.m.). Ich przedłużeniem ku południowym-wschodzie jest Wyżyna Sandomierska (poniżej 300 m n.p.m.). Północną część regionu tworzą łagodne garby o wysokości 300-400 m n.p.m. W lessowych terenach Wyżyny Sandomierskiej wytworzyła się w wyniku erozji gęsta sieć wąwozów. Z rzek najważniejszymi są: Kamienna z Bełnianką, Czarna Nida, Czarna, Koprzywianka i Opatówka. Sztuczne zbiorniki wodne powstały na Kamiennej (Brody k. Iłży) i Czarnej (Sielpia Wielka). Większe zespoły leśne występują w Górach Świętokrzyskich (zwłaszcza Puszcza Jodłowa w paśmie Łysogór), na Przedgórzu Iłżeckim (rozległe Lasy Starachowickie) oraz na Płaskowyżu Suchedniowskim. Utworzono tu Świętokrzyski Park Narodowy oraz zespół parków krajobrazowych: Suchedniowsko-Oblęgorski, Cisowsko-Orłowiński, Sieradowicki, Jeleniowski, a część regionu objęta jest również zespołem parków Ponidzia.

Dominuje turystyka poznawcza oraz wypoczynek weekendowy. Specyficznym subregionem turystycznym jest Staropolski Okręg Przemysłowy, rozciągający się wzdłuż rzek Kamiennej oraz Czarnej (dopływ Pilicy). Jest to najstarszy okręg przemysłowy Polski. Już w czasach przedhistorycznych wydobywano tu i obrabiano krzemienie (Krzemionki) oraz wytapiano żelazo (dymarki w Starej Słupi).
W średniowieczu rozwinięte było górnictwo i hutnictwo ołowiu, srebra i miedzi. Szczególny rozwój gospodarczy nastąpił w XVIII w., a najświetniejszy okres przypadł na pierwszą połowę XIX w. (działalność S. Staszica i F.K. Druckiego-Lubeckiego). Stopniowy upadek rozpoczął się od drugiej połowy XIX w. Jedyna huta, która przetrwała do dziś znajduje się w Ostrowcu Świętokrzyskim. Na obszarze SOP zachowała się wyjątkowo duża liczba zabytkowych obiektów przemysłowych, częściowo przeznaczonych na cele muzealne. Do najcenniejszych należą: Muzeum Zagłębia Staropolskiego w Sielpi Wielkiej, muzealny zakład metalowy w Maleńcu, wielki piec hutniczy w Chlewiskach. W Nowej Słupi powstało Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego. Odbywają się tu doroczne imprezy „Dymarki Świętokrzyskie".

Atrakcje turystyczne
Do głównych miejscowości krajoznawczych należą: Sandomierz, Chęciny (ruiny zamku z XIII-XV w., jaskinia Raj), Oblęgorek (muzeum biograficzne H. Sienkiewicza), Wąchock (opactwo Cystersów z XIII w., rozbudowywane do XVII w.), Krzemionki Opatowskie (największa w Europie kopalnia krzemienia pasiastego z epoki neolitu, zachowanych m.in. ponad 1000 szybów, z których część jest udostępniona do zwiedzania), Święty Krzyż (opactwo benedyktyńskie, XIV-XVIII w., ośrodek pielgrzymkowy). Największym ośrodkiem wypoczynkowym jest Sielpia Wielka, położona nad sztucznym spiętrzeniem Czarnej.
Sandomierz — osada z VIII w., jest jednym z głównych miast Polski średniowiecznej. Obecnie miasto tworzy jeden z najbardziej malowniczych zespołów zabytkowych w kraju. Wybitnie zabytkowy jest układ urbanistyczno-architektoniczny i krajobrazowy mias-
ta. Liczne są obiekty zabytkowe, przy czym za najcenniejszy uważa się zespół klasztorny dominikanów (XIII w.).