Pojezierze Pomorskie

Pojezierze Południowobałtyckie (Pomorskie)

Region obejmuje rozległy obszar rozciągający się od Odry na zachodzie po Pojezierze Iławskie i Garb Lubawski na wschodzie.

Krajobraz jest tu urozmaicony, polodowcowy związany z morenami czołowymi, niekiedy o znacznych wysokościach, np. Wzgórza Szymbarskie z Wieżycą (329 m n.p.m.).

Ważnym elementem krajobrazu są torfowiska. Główną atrakcją turystyczną stanowią jeziora pochodzenia lodowcowego oraz bogata szata leśna (m.in. Bory Tucholskie i Piławskie, puszcze Drawska i Gorzowska), związana z obszarami sandrów. Wody jezior, a także rzek (np. Drawy, Brdy, Wdy, Raduni) są jak dotąd stosunkowo mało zanieczyszczone. Wyróżnia się tu kilka subregionów:

Pojezierze Myśliborskie z Jeziorem Myśliborskim (6,2 km2). Główne miejscowości to Trzcińsko-Zdrój i Myślibórz.

Pojezierze Drawskie, o urozmaiconym krajobrazie, tzw. „Szwajcaria Połczyńska". Największe Jezioro Drawskie (18,7 km2) jest wyjątkowo rozczłonowane. Utworzono tu Drawski   Park   Krajobrazowy.   Główne   ośrodki
wypoczynkowe to: Połczyn-Zdrój (uzdrowisko, szczawy żelaziste, solanki termalne, borowina), Szczecinek i Czaplinek.

Pojezierze Kaszubskie stanowi najwyższą część pojezierzy pomorskich (Wieżyca 329 m n.p.m.). Między wzgórzami morenowymi ciągną się długie i wąskie jeziora, z których najbardziej znane to Raduńskie i Ostrzyckie. Największym jeziorem subregionu jest jezioro Wdzydze (15 km2). Parki krajobrazowe: Kaszubski i Wdzydzki. Główne miejscowości turystyczne to: Kartuzy, Kościerzyna, Karsin, Wiele. Zachowany jest bogaty folklor.
Pojezierze Iławskie tworzy znaczne skupienie jezior, z których największe to: Jezio-rak (34,6 km2), Narie, Dzierzgoń, Drwęckie. Jeziorak i Jezioro Drwęckie są połączone kanałami z jeziorem Druzno na Żuławach Wiślanych i z Elblągiem (kanał Elbląsko-Ostródzki). W stosunkowo niedużej odległości od subregionu położony jest urozmaicony krajobrazowo Garb Lubawski, z wysokościami bezwzględnymi przekraczającymi 200 m n.p.m. (z kulminacją Góry Dylewskiej 312 m n.p.m.) i względnymi przekraczającymi często 100 m. Główne miejscowości to: Iława, Ostróda, Morąg, Prabuty, Susz, Kwidzyn, Miłomłyn, Kretowiny. W pobliżu Garbu Lubawskiego znajduje się pole bitwy pod Grunwaldem w 1410 r. (we wsi Stębark pomnik, amfiteatr, muzeum).

Pojezierze Brodnickie tworzy zgrupowanie malowniczych jezior, z których największe to Partęczyny (3,4 km2) i Bachotek (2,2 km2). Rzeźba jest urozmaicona (moreny czołowe, sandry). Brodnicki Park Krajobrazowy.

Bory Tucholskie. Głównym walorem subregionu, obok jezior i rzek, są lasy. Bory Tucholskie (ok. 1200 km2) — to jeden z największych kompleksów leśnych północnej Polski. Turystycznie wykorzystywane są przede wszystkim tereny związane z Jeziorem Charzykowskim (zespoły jezior: Charzykowskie, Długie, Karsińskie, Witoczno, Łąckie, Dybrzyk), obszary położone nad Wdą, a także w dolinie Brdy (sztuczne Jezioro Koronowskie, 15,6 km2). Tucholski Park Krajobrazowy. Główne miejscowości turystyczne to: Charzykowy, Chojnice, Tleń, Koronowo.

Na pograniczu Pojezierza Chełmińskiego i Kotliny Toruńskiej położony jest Toruń — jedno z najbardziej interesujących miast Polski. Ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy. Prawa miejskie uzyskał w 1233 r. (Stare Miasto) i 1251 r. W 1473 r. urodził się tu Mikołaj Kopernik. Po Kongresie Wiedeńskim (1815 r.) należał do Prus. Miasto stanowi jeden z najcenniejszych zespołów architektury, głównie dzięki zachowanemu średniowiecznemu układowi przestrzennemu z licznymi zabytkami. Największą rangę zabytkową mają: układ urbanistyczny Starego i Nowego Miasta, Ratusz Staromiejski (XIV w.), kościół Św. Jana Chrzciciela z murem cmentarnym (XIII-XV w.), zespół klasztorny cystersek z kościołem Św. Jakuba z murem cmentarnym (XIV-XV w.), klasztor Franciszkanów z kościołem (XIII-XIV w.) oraz kamienica Pod Gwiazdą (XVII w.f. Wśród placówek muzealnych m.in. muzeum biograficzne w Domu Kopernika.
Rozwój turystyki na większą skalę nastąpił dopiero w okresie międzywojennym.
W regionach tych rozwinięta jest turystyka kwalifikowana — systemy szlaków wodnych, jakie tworzą rzeki, jeziora i kanały.

Atrakcje turystyczne to m.in. szlaki rzek: Drawa, Brda, Wda i Raduna, Jezioro Brodnickie i Jezioro Iławskie, przy czym trzem pierwszym nadano rangę międzynarodową. Osobliwością w skali europejskiej jest uruchomiony w 1860 r. Kanał Elbląski łączący Elbląg (Pobrzeże Gdańskie) z Ostródą i kompleksem jezior na Pojezierzu Iławskim.