Wielkopolska

Region rozciąga się między Odrą, Pradoliną Toruńsko-Eberswaldzką, Wisłą i południowym zasięgiem jezior (linia Płock- Konin- Leszno -Zielona Góra).

Obejmuje część Pojezierza Chełmińsko-Dobrzyńskiego, Pradolinę Toruńsko-Eberswaldzką, pojezierza Lubuskie, Wielkopolskie i Leszczyńskie, a także Pradolinę Warciańsko-Odrzańską, Wzniesienia Zielonogórskie i część Niziny Południowowielkopolskiej.

Rzeźba jest stosunkowo mało urozmaicona, najwyższe wzgórza morenowe na Pojezierzu Lubuskim osiągają 227 m n.p.m. (szczyt Bukowca). Występuje tu mniej jezior niż w regionach poprzednich. Znacznie mniejsza jest też ich wielkość (największe jezioro Gopło — 21,8 km2). Niektóre rzeki tworzą wraz z jeziorami atrakcyjne szlaki turystyki wodnej (zwłaszcza Obra, górna Noteć, droga wodna Gopło-Warta). Większe zespoły leśne występują w zachodniej i północnej części regionu (Puszcza Notecka, Bory Rzepińskie). Lasy bogate są w zwierzynę. Utworzono tu Wielkopolski Park Narodowy i parki krajobrazowe: Łagowski, Pszczewski i Gostynińsko-Włocławski. Występują wody solankowe (uzdrowiska Ciechocinek, Inowrocław, Wieniec).

Główne ośrodki turystyczne: Poznań, Gniezno, Kórnik, Rogalin, Biskupin, Kruszwica, Strzelno, Płock (na obrzeżu regionu), Ciechocinek, Inowrocław, Wieniec, Sława, Łagów.

Poznań jest ośrodkiem gospodarczym, naukowym i kulturalnym. Początki osadnictwa sięgają końca starszej epoki kamiennej. W IX w. na Ostrowiu Tumskim powstał gród, wokół którego rozwinęły się później zaczątki osady o charakterze miejskim. W X w. był tu najpotężniejszy gród Polan, siedziba Mieszka I. W 966 r. Mieszko I przyjął tu chrześcijaństwo, zaś w 968 r. założono w Poznaniu pierwsze w Polsce biskupstwo. Wybudowano też katedrę, która była pierwszym w kraju obiektem architektury monumentalnej. W 1253 r. dokonano lokacji miasta na prawie magdeburskim. W 1519 r. założono1 w mieście Akademię Lubrańskiego, drugą (po Krakowie) wyższą uczelnię w Polsce. W wyniku rozbiorów Polski w 1793 r. został wraz z całą Wielkopolską wcielony do Prus. Odtąd stał się ośrodkiem walki Polaków z procesem germanizacji. W grudniu (27) 1918 r. rozpoczęło się powstanie, które doprowadziło do wyzwolenia najpierw Poznania, a potem Wielkopolski. Z licznych zabytków na szczególną uwagę zasługują: barokowy kościół famy pojezuicki Św. Marii Magdaleny i Św. Stanisława (XVII w.), katedra z grobami pierwszych władców Polski, renesansowy ratusz. Liczne są muzea (m.in. unikatowe Muzeum Instrumentów Muzycznych). Od 1925 r. Poznań jest miejscem dorocznych targów handlowych. Odbywają się tu coroczne festiwale muzyki współczesnej (Poznańska Wiosna Muzyczna), a co 5 lat Międzynarodowy Konkurs im. H. Wieniawskiego — skrzypcowy, kompozytorski, lutniczy.

Gniezno — stolica pierwszych książąt piastowskich. W 1000 r. założono tu odrębną metropolię — arcybiskupstwo polskiego kościoła rzymskokatolickiego. Ośrodek religijny związany był i jest nadal przede wszystkim z kultem Św. Wojciecha (zm. 997 r., kanonizowany 999 r.). Obecnie przybywa tu rocznie ponad 200 tys. pielgrzymów z całego kraju. Najcenniejszym zabytkiem jest gotycki kościół Archikatedralny Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (X-XVIII w.) z fragmentami przedromańskiej świątyni i słynne brązowe Drzwi Gnieźnieńskie (ok. 1170 r.). Wewnątrz trumna — relikwiarz Św. Wojciecha (1662 r.) z nagrobkiem (1478-86 r.). Przy katedrze znajduje się skarbiec i bogata biblioteka ze zbiorami rękopisów iluminowanych. W Gnieźnie kończy się krajoznawczy Szlak Piastowski, prowadzący przez tereny związane z najstarszym okresem dziejów Polski.

Biskupin — wieś nad Jeziorem Biskupińskim, w której znajduje się jeden z ciekawszych w Europie rezerwatów archeologicznych. Utworzony w 1949 r. o powierzchni 21 ha, zawiera unikatowe pozostałości drewnianego osiedla obronnego kultury łużyckiej sprzed 2500 lat (epoka żelaza) i współczesną jego rekonstrukcję w naturalnej wielkości.
Płock — ośrodek przemysłowy i kulturalny. Jest najstarszą osadą na Mazowszu i miejscem pobytu człowieka sprzed 2500 lat. W VIII-IX w. był ośrodkiem kultu pogańskiego, w X w. grodem książęcym. Miasto jest szczególnie zasobne w zabytki (ponad 100 obiektów), z których najstarsze pochodzą z XI-XII w. Znajdują się tu muzea Mazowieckie i Diecezjalne z rzadkimi eksponatami. Od 1967 r. stał się miejscem Ogólnopolskiego Festiwalu Folkloru i Sztuki Ludowej. Obiektem turystyki są też Mazowieckie Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne.

Ciechocinek — jedno z głównych uzdrowisk Polski posiadające cieplice solankowe, jodobromowe, żelaziste oraz borowinę. Wody jego znane są od XIII w. Początki uzdrowiska sięgają pierwszej połowy XIX w., a swój rozwój zawdzięczało m.in. działalności S. Staszica i F.K. Druckiego-Lubeckiego (odkrycie bogatych źródeł solanki, użytkowanej do celów leczniczych od 1836 r.). Solanka z dużą zawartością jodu.